Tips voor omgaan met zorg aan obese cliënten
Bedzorg
Ook bij obese cliënten maak je vooraf een risicoanalyse.
- Kan het hefmechanisme van het bed het gewicht van de cliënt aan?
- Is er voldoende ruimte in het bed om de cliënt tijdens de zorg te draaien. Zo niet, regel dan zo snel mogelijk een breder bed, zorg in de tussentijd voor meer hulp om de cliënt te kunnen draaien.
- Heb ik de juiste hulpmiddelen om de cliënt in bed te draaien, zonder daarbij overbelastend bezig te zijn. Je kunt gebruik maken van glijrollen en obese slides. Dit zijn glijlakens (een set van twee), die langer en breder zijn dan slides of glijrollen doorgaans zijn. Daarnaast zijn ze voorzien van handvaten om beter grip uit te kunnen oefen op het materiaal
- Kan het bedhek tijdens het draaien aan de zijde waarnaar de cliënt rolt omhoog en is er een kussen om de buik te beschermen tegen schade van het bedhek?
- Heb ik voldoende hulp om de cliënt te kunnen draaien?
- Heb ik voldoende ruimte rond het bed om met meerdere personen hulp te bieden?
- Stel de juiste hoogte van het bed in, bij een obese cliënt zal dit doorgaans lager zijn dan bij iemand met een normaal gewicht. Uitgangspunt is dat de cliënt zich, bij jouw armen 90° graden in de elleboog gebogen, net onder je handen bevindt. De gewenste werkhoogte voor een (relatief) neutrale taak zorgt ervoor dat je rechtop kunt blijven staan en armheffing tijdens wassen en drogen voorkomt.
- Stel een luchtdrukwisselmatras indien mogelijk in op de statische stand: ook voor obese cliënten geldt dat op een hardere onderlaag je de cliënt gemakkelijker kunt omrollen dan op een zachte onderlaag
- Vraag aan de cliënt of de ruggesteun horizontaal kan en mag. Veel obese cliënten kunnen niet volledig horizontaal liggen omdat er dan te veel druk op de ademhalingsorganen ontstaat. Als horizontaal niet kan of mag, dan kun je het beste omrollen met de ruggesteun een klein beetje omhoog
- Laat ook de obese cliënt zoveel mogelijk zelf doen!
- Onderdruk de neiging om ledematen van obese cliënten zo even te tillen maar maak gebruik van hulpmiddelen. Bij het onderbrengen van de obese slide doe je dat vanaf de knieholte en rol je de set glijlakens tussen cliënt en matras af tot aan het hoofd. Je kunt de slide onder de knieholte doorschuiven door gebruik te maken van de veerkracht van de matras, je hoeft dan het been niet op te tillen. Laat de cliënt zo veel mogelijk zelf doen, ook al kost dit extra tijd.
- Voorkom grote krachten op de huid (door handvatting), omdat de hierdoor veroorzaakte trekkrachten, schuifkrachten veroorzaken in de huid, waardoor huidbeschadiging kan ontstaan. Dit doe je door met de volle hand contact te maken, je vermijdt dat de vingers in de huid ‘haken’. Maar dit doe je vooral door in een eerder stadium dan normaal hulpmiddelen te gebruiken
Transfers uit bed
Maak een risicoanalyse voor je begint aan transfers met obese cliënten
- Overweeg of je de cliënt nog kan helpen bij manuele transfers, realiseer dat een beetje hulp geven aan een obese cliënt, veelal het leveren van veel kracht betekent.
- Gebruik verstelmogelijkheden van het bed of kies voor een speciaal bed (bijvoorbeeld een bed die een cliënt volledig tot zit kan brengen).
- Maak gebruik van kleine hulpmiddelen (bedladder of papegaai), maar controleer voor je het hulpmiddel inzet of het zwaar belast kan worden
- Kies als je twijfelt over de toepasbaarheid van kleine hulpmiddelen of de zelfredzaamheid van de cliënt voor het gebruik van een passieve tillift.
- Controleer de tillift altijd op het maximaal toegestane tilgewicht.
- Zet indien nodig speciale tilhulpmiddelen voor obese cliënten in, bijvoorbeeld een speciaal bed dat een mogelijkheid heeft om de cliënt naar zit en stand te brengen.
- Realiseer je dat manoeuvreren met een obese cliënt in een tillift beduidend zwaarder is. Voorkom manoeuvreren, verplaats de rolstoel in plaats van de lift.
- Zorg voor voldoende hulp.
Douchen
Op dit moment zijn er nagenoeg geen goede hulpmiddelen voor het douchen van Obese cliënten (geen hoog/laag hulpmiddelen). Kijk zorgvuldig of de huidige douchehulpmiddelen belast mogen worden met het gewicht van de cliënt. Anders is wassen op bed het enige alternatief, eventueel door middel van ‘wassen zonder water’.
Algemeen
- Ontspan tussen de werkzaamheden door, doe rek- en strekoefeningen.
- Wees creatief en zoek naar goede oplossingen.
Bron: Foppe Hooghiemstra, CORPUS