RSI en zorgplicht
CANS (of RSI zoals het vroeger heette) blijkt een steeds belangrijkere oorzaak van verzuim en arbeidsongeschiktheid te worden, ook in de zorg. Maar welke medewerkers binnen de organisatie hebben CANS? En hoe zit het met de wettelijke zorgplicht van de werkgever voor zijn medewerkers? En de aansprakelijkheid? De primaire oorzaak van CANS wijst steeds duidelijker richting het langdurig en frequent uitvoeren van eenzelfde repeterende beweging. Om deze bron van klachten aan te pakken zijn Praktijkrichtlijnen voor beeldschermwerk en repeterend werk geformuleerd.
Niet-arbeidsgerelateerde factoren
Ook al kan er veel aan arbeidsgerelateerde CANS worden gedaan, een complicerende factor is dat CANS ook niet-arbeidsgerelateerd kan zijn. Bekend zijn de verhalen, waar of niet, dat werknemers na een griep met CANS-klachten op het werk verschijnen als gevolg van langdurig computerspelletjes spelen. Ook zijn er grote individuele verschillen: de één krijgt al na een paar uur intensief computeren CANS, de ander heeft in een vergelijkbare situatie nergens last van. Deze factoren ontslaan de werkgever echter niet van zijn verplichting actie te ondernemen. De rechter gaat er namelijk vanuit dat de werkgever, in het kader van zijn wettelijke zorgplicht, actief per individu nagaat of er sprake is vaan CANS en door welke factoren deze klachten worden veroorzaakt.
Wettelijke zorgplicht
De zorgplicht van een werkgever voor de werknemersveiligheid is in een aantal wetten vastgelegd, onder meer in de Arbeidsomstandighedenwet, de Arbeidstijdenwet en in de Wet op gevaarlijke werktuigen. Ook het Burgerlijk Wetboek behandelt de zorgplicht in verschillende artikelen die de voorwaarden aangeven waaronder een werkgever, maar ook een bestuurder als feitelijk leidinggevende, financieel aansprakelijk is voor personenschade als gevolg van de arbeid. Uit de jurisprudentie valt te destilleren dat de wettelijke zorgplicht de volgende elementen omvat:
- Minimaal naleven van de wettelijke voorschriften.
- Rekening houden met het ervaringsfeit dat:
a. aan bepaalde werkzaamheden specifieke gevaren verbonden kunnen zijn;
b. werknemers geen acht slaan op gevaren.
- De werkgever heeft een onderzoeksplicht. Hij moet nagaan:
a. of een gevaar voorkomt;
b. in welke mate het gevaar voorkomt;
c. bij wie het gevaar voorkomt;
d. waardoor het gevaar wordt veroorzaakt.
- De werkgever op basis van punt 1, 2, en 3 veiligheidsmaatregelen moet treffen.
- Aanwijzingen geeft om het gevaar te beperken.
- Controleren of de veiligheidsmaatregelen worden nageleefd.
- Bij niet-naleving van veiligheidsmaatregelen, onderneemt hij actie.
Deze zeven punten van de zorgplicht vormen de basis van de werknemersveiligheid én van schadeverhaal door de letselschadeadvocaat. Als de werkgever niet alle zeven punten van de zorgplicht naleeft, blijft hij in gebreke.
Bewijs naleving zorgplicht
- Heeft een werkgever aan alle zeven punten van zijn zorgplicht voldaan, dan dient het volgende probleem zich aan. Bij een gerechtelijke schadevergoedingsprocedure moet hij bewijzen dat hij aan de zorgplicht heeft voldaan terwijl de werknemer enkel hoeft aan te tonen dat de klachten tijdens de werkzaamheden zijn ontstaan. Kan de werkgever het bewijs niet leveren, dan wordt bij CANS aangenomen dat de zorgplicht niet is nageleefd.
Zorgplicht, verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid
- De begrippen zorgplicht, verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid worden regelmatig door elkaar gebruikt. Dat is niet terecht. Het begrip zorgplicht geeft aan wie krachtens de wet verantwoordelijk en/of aansprakelijk is. Het is niet automatisch zo dat verantwoordelijkheid tevens aansprakelijkheid inhoudt. Zo heeft de werkgever de wettelijke verplichting ervoor te zorgen dat er regelmatig werkoverleg over veiligheid plaatsvindt tussen leidinggevenden en op de afdelingen zelf. Doet hij dit niet, dan volgt er echter geen sanctie. Bij aansprakelijkheid volgt een juridische sanctie zoals strafrechtelijke vervolging, een bestuurlijke
boete (door de Arbeidsinspectie) of een financiële claim bij personenschade. De wet geeft aan wanneer een voorschrift gesanctioneerd is.
Meer weten?
- Kijk voor meer informatie op www.stoprsi.nl of www.bbzfnv.nl. De site van de RSI (CANS)-patiëntenvereniging is te vinden op: www.rsi-vereniging.nl.
* De arbocoördinator weet precies wat daaronder wordt verstaan. Kijk ook in de werkpakketten (zie tip 18) die voor de diverse branches zijn uitgegeven.