Reïntegratie bij rugklachten
Rugklachten vormen een belangrijke reden voor arbeidsongeschiktheid in de zorg. Mogelijkheden om mensen met chronische rugklachten te reïntegreren in het arbeidsproces mogen op een toenemende belangstelling rekenen. Heel vaak wordt de term 'rugschool' daarvoor gehanteerd. Dat blijkt echter een paraplubegrip: allerlei verschillende benaderingen vallen hieronder en het commerciële aanbod wordt per jaar groter: honderden rugscholen bieden zich aan, variërend van grote landelijke ketens georganiseerd door verzekeringsmaatschappijen en kleinschalige rugschooltjes met een kaartje op het prikbord van de supermarkt. Het is lastig een weg te vinden in het enorme aanbod en niet alle aanpakken zijn even effectief. Wat komt nu uit onderzoek naar voren?
Chronische klachten
Allereerst blijkt dat, hoewel het zoeken naar specifieke oorzaken bij rugklachten altijd nodig is, er meestal (80-90% of meer) geen specifieke oorzaak (zoals een hernia of reuma) te vinden: men noemt ze a-specifiek. Mensen met dit type chronische rugklachten hebben baat bij een vrij intensieve training van kracht en uithoudingsvermogen. Het idee daarachter is dat mensen met chronische klachten door de pijn of de angst om schade te berokkenen flink achteruit zijn gegaan in kracht en uithoudingsvermogen. Ze bewegen minder en worden in toenemende mate onzeker over hun rug en hun toekomst. Ze worden bang om hun rug te belasten terwijl dat lichamelijk gezien best kan. Daardoor verliezen ze nog meer kracht. Ze komen zo in een neerwaartse spiraal die omgekeerd kan worden door een intensieve training en een stapsgewijze opbouw, waardoor ook het vertrouwen weer terugkomt. Vaak wordt daarbij ook geleerd dat pijn geen reden hoeft te zijn om niet te bewegen.
Het is meestal verstandig om die opbouw onder begeleiding te doen. Naar enkele van die benaderingen (ook wel rugscholen) is goed onderzoek gedaan, waaruit blijkt dat het effectieve benaderingen kunnen zijn. Dat geldt echter niet voor alle aanbieders van rugscholing en het is dus zaak goed na te gaan wat voor type programma of rugschool er aangeboden wordt en of de genoemde onderdelen er in zitten.
Voorkomen dat het chronisch wordt
Duidelijk is ook dat, hoewel zo'n aanpak effectief kan zijn, het toch veel tijd, geld en energie kost om dit te bewerkstelligen. Onderzoeksresultaten benadrukken dat het voorkomen dat klachten chronisch worden uiterst belangrijk is. Twee tot zes weken na het ontstaan van klachten breekt daarvoor meestal al een kritisch moment aan. Er zijn dus al heel vroeg gerichte maatregelen nodig. Uit onderzoek komt naar voren dat het in deze fase erg belangrijk is om te blijven bewegen, vertrouwen in de rug te houden, niet te snel op pijn te reageren, zonodig pijnstillers te nemen en vooral niet teveel rust te nemen: 90% van de klachten gaan zo immers gewoon over. Veel huisartsen, bedrijfsartsen en paramedici hanteren dergelijke landelijke richtlijnen inmiddels en ook in het Rugboekje staan die adviezen.
Voorkomen dat er klachten ontstaan
Nog belangrijker is uiteraard voorkomen dat er überhaupt klachten ontstaan: de Praktijkrichtlijnen die in alle branches zijn afgesproken geven daar handvatten voor.
We komen dus uit bij een drietrapsraket:
1. Voorkom dat rugklachten ontstaan door de praktijkrichtlijnen toe te passen.
2. Als ze ontstaan, voorkom dan dat ze chronisch worden.
3. Als ze toch chronisch worden en er is geen specifieke oorzaak te vinden, biedt dan een actieve en intensieve begeleiding en training.